# Drie schaduwen, één object Twee mensen lopen dezelfde vergadering uit. Dezelfde woorden zijn gezegd. En toch zijn ze het niet eens over wat er is afgesproken. Allebei zijn ze ervan overtuigd dat ze gelijk hebben. We kijken nooit naar precies hetzelfde, ook niet als we in dezelfde kamer zitten. Wat we zien is gevormd door wie we zijn, waar we vandaan komen, wat we hebben meegemaakt. Twee mensen kunnen naar hetzelfde kijken en iets fundamenteel anders zien, zonder dat één van de twee het mis heeft. Ik gebruik dit object om daar over te praten: ![[verschillende perspectieven van hetzelfde concept.png]] Op de foto zie je een object aan het plafond, verlicht vanuit drie verschillende hoeken. Op de grond: een cirkel. Op de ene muur: een driehoek. Op de andere muur: een vierkant. Drie schaduwen, één object. Eén precieze vorm die alle drie de projecties al in zich draagt. Welke schaduw je ziet, hangt af van waar jij staat. ## Waar dit object vandaan komt Het object dat cirkel, driehoek en vierkant als schaduw gooit, kun je [3D printen via Thingiverse](https://www.thingiverse.com/thing:2833573). Maar je kunt het ook nog ingewikkelder maken. In 2009 ontwikkelden Niloy Mitra (Indian Institute of Technology Delhi) en Mark Pauly (ETH Zürich) een algoritme dat precies dit kan: een object ontwerpen dat meerdere volledig verschillende schaduwen tegelijk werpt. Hun demonstratie op SIGGRAPH Asia produceerde een leeuw, een griffioen en een arend uit dezelfde vorm. Mitra zei dat het handmatig onmogelijk zou zijn. Het algoritme neemt alle drie de schaduwen tegelijk in ogenschouw en rekent terug wat het object moet zijn.  Het idee zelf is ouder. Plato beschreef gevangenen in een grot die hun hele leven schaduwen op een muur zien en die schaduwen aanzien voor de werkelijkheid. De schaduwen zijn echt. Maar ze zijn niet het object. ## Het geheugen als schaduw Elizabeth Loftus liet in 1974 zien dat hetzelfde mechanisme werkt in hoe mensen herinneringen vormen. Deelnemers keken naar dezelfde filmopname van een auto-ongeluk. Daarna kregen ze een vraag over de snelheid, maar de formulering verschilde: sommigen kregen "smashed", anderen "hit". Dat ene woord maakte uit. De "smashed"-groep schatte hogere snelheden. En een week later "herinnerde" een deel van hen zich glasscherven die er helemaal niet waren geweest (ook wel [[confabulatie]] genoemd, wat een te gek woord is dat toch). Niemand loog. Ze zagen allemaal dezelfde film. Geheugen reconstrueert je herinnering elke keer, het is geen harde schijf die hetzelfde filmpje nog eens ophaalt. Je brein speelt geen video terug, maar het bouwt bij elke herinnering een verhaal op. Kijkhoek, stress, tijdsverloop, en wat andere getuigen later vertelden: het vervormt en vermengt. Meerdere getuigen kunnen zelfs dezelfde foutieve details gaan rapporteren, puur doordat ze met elkaar hebben gepraat. ## Kennis die rond wordt In kennismanagement gebruik ik dit als principe. Als je één concept bekijkt vanuit meerdere domeinen: wat zegt de neurowetenschap, hoe ervaar je het zelf, wat beschrijft een filosoof, hoe kijkt iemand uit een ander vakgebied ernaar, dan wordt je kaart van dat concept geen plat vlak meer. Het wordt een bol. Een bol heeft geen voorkant. Je kunt er omheen lopen. Hoe meer kanten je hebt gezien, hoe sneller je het object herkent als het ergens anders opduikt, ook als het een andere schaduw werpt. Mensen met verschillende achtergronden die over hetzelfde praten, zien samen altijd meer van het object dan iedereen apart. ## Wat je ermee kunt doen De instinctieve reactie op een andere mening — *jij hebt het mis* — is bijna altijd te snel. Iemand die iets anders ziet staat ergens anders, met een andere lamp en een lens die door een heel ander leven is gevormd. Vraag jezelf: welke vorm verklaart beide schaduwen? Welk object zou jouw schaduw én die van de ander tegelijk kunnen werpen? Misschien moet je daar iets dieper voor graven, maarja daarmee leer je de ander vast een stuk beter kennen! Dat vraagt dat je je eigen schaduw zo nauwkeurig mogelijk kunt beschrijven, dat wat jij ziet en waarom je dat denkt te zien, van waar jij staat. En het vraagt ook dat je oprecht nieuwsgierig bent naar de schaduw van de ander. Iemand die dat begrijpt zegt: "vertel me eens wat jij ziet." of, zoals ik het met mijn kids wel eens doe: [[wat valt je op]]? **Bronnen** - Het object kun je zelf 3D printen: [Thingiverse thing:2833573](https://www.thingiverse.com/thing:2833573) - Triple shadow objecten: Mitra & Pauly, SIGGRAPH Asia 2009 - Eyewitness testimony: Loftus & Palmer (1974), *Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior*